Περί της επιρροής των «ειδικών»–επιστημόνων επί των ανθρώπων

Όταν οι ψυχολόγοι ερευνούσαν τη σχέση μεταξύ ιδιωτών και συμβόλων εξουσίας, ανακάλυψαν ότι είναι ανησυχητικά εύκολο για δήθεν ειδικούς να χειραγωγήσουν τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς των άλλων. Ένα από τα κλασικά πειράματα σ’ αυτό τον τομέα έγινε το 1974 από τον Stanley Milgram, ο οποίος προσπάθησε να δείξει πόσο μακριά θα έφταναν οι άνθρωποι ακολουθώντας οδηγίες που τους είχε δώσει ένας δήθεν επιστήμονας. Πήγαν τους άνθρωπος που θα συμμετείχαν στην έρευνα του Milgram σ’ ένα μοντέρνο εξοπλισμένο εργαστήριο και τους είπαν ότι θα βοηθούσαν στη διεξαγωγή ενός πειράματος που αφορούσε την εφαρμογή ηλεκτροσόκ για να μελετηθεί το πώς η τιμωρία επηρεάζει τη διαδικασία μάθησης. Τα «πειραματόζωα» πήραν θέση σε μία μηχανή που λεγόταν «γεννήτρια σοκ» και η οποία είχε μια σειρά από διακόπτες που κυμαίνονταν από το «ελαφρύ σοκ» στο «έντονο σοκ». Κάποιο άλλο άτομο είχε οριστεί ως ο «μαθητής» και είχε συνδεθεί με καλώδια, έτσι ώστε να τινάζεται από το ηλεκτρικό ρεύμα κάθε φορά που έδινε μία λάθος απάντηση σε κάποιο τεστ. Ένα τρίτο άτομο, ο «επιστήμονας», στεκόταν από πάνω τους δίνοντάς τους οδηγίες. Χωρίς να το γνωρίζουν τα «πειραματόζωα», τόσο ο «μαθητής» όσο και ο «επιστήμονας» ήταν ηθοποιοί και δεν χρησιμοποιούσαν αληθινό ηλεκτρισμό. Σε κάθε ψεύτικο τίναγμα, ο «μαθητής» ούρλιαζε από τον πόνο. Αν το «πειραματόζωο» που ήλεγχε το ηλεκτροσόκ δίσταζε, ο «επιστήμονας» έλεγε κάτι του στιλ: «Αν και τα σοκ μπορεί να είναι οδυνηρά, δεν προκαλείται μόνιμη βλάβη, γι’ αυτό, σας παρακαλώ, συνεχίστε» ή «είναι απολύτως αναγκαίο να συνεχίσετε». Το αποτέλεσμα ήταν ότι πολλά από τα «πειραματόζωα» συνέχιζαν να κάνουν ηλεκτροσόκ, ακόμα και όταν ο «μαθητής» ισχυριζόταν ότι είχε προβλήματα με την καρδιά του, φώναζε ή παρακαλούσε να τον ελευθερώσουν. «Με ανησυχητική ακρίβεια», παρατήρησε ο Milgram, «καλοί άνθρωποι έδειχναν να υποκύπτουν στις απαιτήσεις της εξουσίας και να κάνουν πράξης που ήταν σκληρές και βίαιες. Άνθρωποι που στην καθημερινή τους ζωή ήταν υπεύθυνοι και ευυπόληπτοι παρασύρονταν από την παγίδα της εξουσίας, από τον έλεγχο και από την αποδοχή άνευ κριτικής της κατάστασης, πράττοντας με βίαιο τρόπο».

Sheldon Rampton, John Stauber, Η μεγάλη απάτη. Η επιστήμη στην υπηρεσία των εταιρειών, 428.

Advertisements

Σχολιάστε

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s