(Updated) “What is truth?” retorted Pilate (John 18:38) / Λέγει αὐτῷ ὁ Πιλᾶτος, Τί ἐστιν ἀλήθεια; (Ιωάννης 18:38)


A third general trait of the Hellenistic world was syncretism. In fact, theologian J. Gresham Machen has described the Hel­lenistic age as “the age of syncretism par excellence. The Hel­lenistic world contained an almost endless variety of combinations of religion and philosophy. Christianity began in a world in which the spirit of syncretism was king. Students of the history of philosophy know that gradually, during the Hellenistic age, most of the walls between the major philo­sophical systems began to break down. This is especially true in the case of Platonism and Stoicism from about 100 B.C. to A.D. 100. There was little to prevent an especially religious person from worshiping any number of gods that belonged to an equally large number of religions.


The tentacles of syncretism were not confined within the birth of Christianity. Syncretism had penetrated into all aspects of spiritual/religious life. Note the statement of Professor Kaimaki:

When one refers to the theological thought in Qumran can without any fear refer not to the theology of the community, but to the theologies. It is true that the theological thought of the community has no systematization. It is obvious that even these people are not reluctant to adopt various currents of ideas that existed in their time. They use them all together, despite the fact that sometimes they are contradictory ideas (Dimitris Kaimakis, «Τα Ελοχίμ δεν θα ταραχθούν εις τον αιώνα…», pp. 19, 20).

This fact is an additional confirmation of the mixing of Christianity with doctrines foreign to it and it’s corruption, because it confirms the fact and extent of syncretism during those times.

Ένα τρίτο γενικό χαρακτηριστικό του Ελληνιστικού κόσμου (323-30 π.Χ.) ήταν ο συγκρητισμός. Στην πραγματικότητα, ο θεολόγος J. Gresham Machen έχει περιγράψει την Ελληνιστική εποχή ως «την κατ’ εξοχήν εποχή του συγκρητισμού». Ο Ελληνιστικός κόσμος εμπεριείχε μια σχεδόν ατελείωτη ποικιλία συνδυασμών θρησκείας και φιλοσοφίας. Η Χριστιανοσύνη γεννήθηκε σε έναν κόσμο όπου το πνεύμα του συγκρητισμού βασίλευε. Οι μελετητές της ιστορίας της φιλοσοφίας γνωρίζουν ότι σταδιακά, κατά τη διάρκεια της Ελληνιστικής εποχής, τα περισσότερα από τα τείχη που χώριζαν τα κύρια φιλοσοφικά συστήματα άρχισαν να γκρεμίζονται. Αυτό αληθεύει ιδιαίτερα σε σχέση με τον Πλατωνισμό και τον Στωικισμό από περίπου το 100 π.Χ. έως το 100 μ.Χ. Δεν υπήρχε κάτι να αποτρέψει ένα ιδιαίτερα θρησκευόμενο άτομο από το να λατρεύει οποιοδήποτε αριθμό θεών που ανήκαν σε οποιονδήποτε εξίσου μεγάλο αριθμό θρησκειών.


Τα πλοκάμια του συγκρητισμού δεν είχαν περιοριστεί μόνο στα πλαίσια της γέννησης του χριστιανισμού. Ο συγκρητισμός είχε διεισδύσει σε όλες τις εκφάνσεις της πνευματικής/θρησκευτικής ζωής. Προσέξτε τη δήλωση του καθηγητή Καϊμάκη:

Όταν αναφέρεται κανείς στη θεολογική σκέψη στο Κουμράν μπορεί άφοβα να αναφέρεται όχι στη θεολογία της κοινότητας, αλλά στις θεολογίες της. Είναι αλήθεια πως η θεολογική σκέψη της κοινότητας δεν έχει καμιά συστηματοποίηση. Είναι προφανές ακόμη πως οι άνθρωποι αυτοί δεν διστάζουν να υιοθετούν διάφορα ρεύματα ιδεών που υπήρχαν στον καιρό τους. Τα χρησιμοποιούν όλα μα­ζί αν και μερικές φορές είναι ιδέες αντιφατικές (Δημήτρης Καϊμάκης, «Τα Ελοχίμ δεν θα ταραχθούν εις τον αιώνα…», σελ. 19, 20).

Αυτό το γεγονός αποτελεί επιπρόσθετη επιβεβαίωση της ανάμιξης του χριστιανισμού με ξένα προς αυτόν δόγματα και της αλλοίωσής του, διότι επιβεβαιώνει το γεγονός και την έκταση του συγκρητισμού εκείνη την εποχή.

 Ronald Nash, The Gospel and the Greeks: Did the New Testament Borrow from Pagan Thought?, σελ. 12.

About the Passover Meal chronological discrepancy / Περί της χρονικής αντίφασης του γεύματος του Πάσχα

This post arose from a question from a friend, about the time difference observed between the synoptic Gospels and the Gospel of John. Specifically, in the Gospel of John we are told that those who led Jesus to Pilate had not yet eaten the Passover Meal (John 18:28), while Jesus and his disciples had eaten it the night before. How, then, can this difference be interpreted?

I know of two possible interpretations which I quote immediately. Anyone who knows any other possible interpretation can contribute by posting a comment with it.

Αυτή η ανάρτηση προέκυψε μετά από ερώτηση ενός φίλου σχετικά με τη  χρονική διαφορά που διαπιστώνεται μεταξύ των συνοπτικών Ευαγγελίων και του Ευαγγελίου του Ιωάννη. Συγκεκριμένα, στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη μας λέγεται ότι αυτοί που οδήγησαν τον Ιησού στον Πιλάτο δεν είχαν φάει ακόμη το Πάσχα (Ιωά. 18:28), ενώ ο Ιησούς και οι μαθητές του το έχουν φάει το προηγούμενο βράδυ. Πώς, λοιπόν, μπορεί να ερμηνευτεί αυτή τη χρονική διαφορά;

Προσωπικά, γνωρίζω δύο πιθανές ερμηνείες τις οποίες θα παραθέσω αμέσως. Όποιος γνωρίζει κάποια ακόμη πιθανή ερμηνεία, μπορεί να τη συνεισφέρει αναρτώντας σχόλιό του.

1)    John in no way contradicted the other Gospels… He merely followed a different calendar than they. It is a known fact that the Sadducees, for example, maintained their own calendar, distinct from the calendar used by the Pharisees; and a notable part of the high priesthood came from the ranks of the Sadducees (Claude Tresmontant, The Hebrew Christ, p. 292).

There is some difficulty in reconciling his chronology of Passion Week with the Synoptic data, but this difficulty might disappear if we were better acquainted with the conditions under which the Passover was celebrated at that time. There is considerable ground for believing that certain religious groups (including our Lord and His disciples) followed a different calendar from that by which the chief priests regulated the temple services. While the chief priests and those who followed their reckoning ate the Passover on Friday evening, when Jesus was already dead (Jn. xviii. 28, xix. 14), He and His disciples appear to have eaten it earlier in the week [F. F. BruceThe New Testament documents. Are they Reliable?, p. 57 (Greek edition)].


2)    The reference to Passover may be to the entire Feast of Unleavened Bread, which lasted seven days (cf. Luke 22:1: “the Feast of Unleavened Bread… called the Passover”), and so “eat the Passover” probably means “continue to celebrate the ongoing feast” (cf. 2 Chron. 30:21). The other Gospels state that Jesus had already eaten the Passover Feast with his disciples, but the current verse seems to refer to the Jewish leaders’ desire to continue in the ongoing celebrations (ESV Study Bible, p. 2063).