(Updated) “What is truth?” retorted Pilate (John 18:38) / Λέγει αὐτῷ ὁ Πιλᾶτος, Τί ἐστιν ἀλήθεια; (Ιωάννης 18:38)


A third general trait of the Hellenistic world was syncretism. In fact, theologian J. Gresham Machen has described the Hel­lenistic age as “the age of syncretism par excellence. The Hel­lenistic world contained an almost endless variety of combinations of religion and philosophy. Christianity began in a world in which the spirit of syncretism was king. Students of the history of philosophy know that gradually, during the Hellenistic age, most of the walls between the major philo­sophical systems began to break down. This is especially true in the case of Platonism and Stoicism from about 100 B.C. to A.D. 100. There was little to prevent an especially religious person from worshiping any number of gods that belonged to an equally large number of religions.


The tentacles of syncretism were not confined within the birth of Christianity. Syncretism had penetrated into all aspects of spiritual/religious life. Note the statement of Professor Kaimaki:

When one refers to the theological thought in Qumran can without any fear refer not to the theology of the community, but to the theologies. It is true that the theological thought of the community has no systematization. It is obvious that even these people are not reluctant to adopt various currents of ideas that existed in their time. They use them all together, despite the fact that sometimes they are contradictory ideas (Dimitris Kaimakis, «Τα Ελοχίμ δεν θα ταραχθούν εις τον αιώνα…», pp. 19, 20).

This fact is an additional confirmation of the mixing of Christianity with doctrines foreign to it and it’s corruption, because it confirms the fact and extent of syncretism during those times.

Ένα τρίτο γενικό χαρακτηριστικό του Ελληνιστικού κόσμου (323-30 π.Χ.) ήταν ο συγκρητισμός. Στην πραγματικότητα, ο θεολόγος J. Gresham Machen έχει περιγράψει την Ελληνιστική εποχή ως «την κατ’ εξοχήν εποχή του συγκρητισμού». Ο Ελληνιστικός κόσμος εμπεριείχε μια σχεδόν ατελείωτη ποικιλία συνδυασμών θρησκείας και φιλοσοφίας. Η Χριστιανοσύνη γεννήθηκε σε έναν κόσμο όπου το πνεύμα του συγκρητισμού βασίλευε. Οι μελετητές της ιστορίας της φιλοσοφίας γνωρίζουν ότι σταδιακά, κατά τη διάρκεια της Ελληνιστικής εποχής, τα περισσότερα από τα τείχη που χώριζαν τα κύρια φιλοσοφικά συστήματα άρχισαν να γκρεμίζονται. Αυτό αληθεύει ιδιαίτερα σε σχέση με τον Πλατωνισμό και τον Στωικισμό από περίπου το 100 π.Χ. έως το 100 μ.Χ. Δεν υπήρχε κάτι να αποτρέψει ένα ιδιαίτερα θρησκευόμενο άτομο από το να λατρεύει οποιοδήποτε αριθμό θεών που ανήκαν σε οποιονδήποτε εξίσου μεγάλο αριθμό θρησκειών.


Τα πλοκάμια του συγκρητισμού δεν είχαν περιοριστεί μόνο στα πλαίσια της γέννησης του χριστιανισμού. Ο συγκρητισμός είχε διεισδύσει σε όλες τις εκφάνσεις της πνευματικής/θρησκευτικής ζωής. Προσέξτε τη δήλωση του καθηγητή Καϊμάκη:

Όταν αναφέρεται κανείς στη θεολογική σκέψη στο Κουμράν μπορεί άφοβα να αναφέρεται όχι στη θεολογία της κοινότητας, αλλά στις θεολογίες της. Είναι αλήθεια πως η θεολογική σκέψη της κοινότητας δεν έχει καμιά συστηματοποίηση. Είναι προφανές ακόμη πως οι άνθρωποι αυτοί δεν διστάζουν να υιοθετούν διάφορα ρεύματα ιδεών που υπήρχαν στον καιρό τους. Τα χρησιμοποιούν όλα μα­ζί αν και μερικές φορές είναι ιδέες αντιφατικές (Δημήτρης Καϊμάκης, «Τα Ελοχίμ δεν θα ταραχθούν εις τον αιώνα…», σελ. 19, 20).

Αυτό το γεγονός αποτελεί επιπρόσθετη επιβεβαίωση της ανάμιξης του χριστιανισμού με ξένα προς αυτόν δόγματα και της αλλοίωσής του, διότι επιβεβαιώνει το γεγονός και την έκταση του συγκρητισμού εκείνη την εποχή.

 Ronald Nash, The Gospel and the Greeks: Did the New Testament Borrow from Pagan Thought?, σελ. 12.